• Therīapadāna
  • Ekūposathikavagga

Khemātherīapadāna

“Padumuttaro nāma jino, sabbadhammesu cakkhumā; Ito satasahassamhi, kappe uppajji nāyako.

Tadāhaṁ haṁsavatiyaṁ, jātā seṭṭhikule ahuṁ; Nānāratanapajjote, mahāsukhasamappitā.

Upetvā taṁ mahāvīraṁ, assosiṁ dhammadesanaṁ; Tato jātappasādāhaṁ, upemi saraṇaṁ jinaṁ.

Mātaraṁ pitarañcāhaṁ, āyācitvā vināyakaṁ; Nimantayitvā sattāhaṁ, bhojayiṁ sahasāvakaṁ.

Atikkante ca sattāhe, mahāpaññānamuttamaṁ; Bhikkhuniṁ etadaggamhi, ṭhapesi narasārathi.

Taṁ sutvā muditā hutvā, puno tassa mahesino; Kāraṁ katvāna taṁ ṭhānaṁ, paṇipacca paṇīdahiṁ.

Tato mama jino āha, ‘sijjhataṁ paṇidhī tava; Sasaṅghe me kataṁ kāraṁ, appameyyaphalaṁ tayā.

Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo; Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.

Tassa dhammesu dāyādā, orasā dhammanimmitā; Etadaggamanuppattā, khemā nāma bhavissati’.

Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca; Jahitvā mānusaṁ dehaṁ, tāvatiṁsūpagā ahaṁ.

Tato cutā yāmamagaṁ, tatohaṁ tusitaṁ gatā; Tato ca nimmānaratiṁ, vasavattipuraṁ tato.

Yattha yatthūpapajjāmi, tassa kammassa vāhasā; Tattha tattheva rājūnaṁ, mahesittamakārayiṁ.

Tato cutā manussatte, rājūnaṁ cakkavattinaṁ; Maṇḍalīnañca rājūnaṁ, mahesittamakārayiṁ.

Sampattiṁ anubhotvāna, devesu manujesu ca; Sabbattha sukhitā hutvā, nekakappesu saṁsariṁ.

Ekanavutito kappe, vipassī lokanāyako; Uppajji cārudassano, sabbadhammavipassako.

Tamahaṁ lokanāyakaṁ, upetvā narasārathiṁ; Dhammaṁ bhaṇitaṁ sutvāna, pabbajiṁ anagāriyaṁ.

Dasavassasahassāni, tassa vīrassa sāsane; Brahmacariyaṁ caritvāna, yuttayogā bahussutā.

Paccayākārakusalā, catusaccavisāradā; Nipuṇā cittakathikā, satthusāsanakārikā.

Tato cutāhaṁ tusitaṁ, upapannā yasassinī; Abhibhomi tahiṁ aññe, brahmacārīphalenahaṁ.

Yattha yatthūpapannāhaṁ, mahābhogā mahaddhanā; Medhāvinī rūpavatī, vinītaparisāpi ca.

Bhavāmi tena kammena, yogena jinasāsane; Sabbā sampattiyo mayhaṁ, sulabhā manaso piyā.

Yopi me bhavate bhattā, yattha yattha gatāyapi; Vimāneti na maṁ koci, paṭipattibalena me.

Imamhi bhaddake kappe, brahmabandhu mahāyaso; Nāmena koṇāgamano, uppajji vadataṁ varo.

Tadā hi bārāṇasiyaṁ, susamiddhakulappajā; Dhanañjānī sumedhā ca, ahampi ca tayo janā.

Saṅghārāmamadāsimha, dānasahāyikā pure; Saṅghassa ca vihārampi, uddissa kārikā mayaṁ.

Tato cutā mayaṁ sabbā, tāvatiṁsūpagā ahuṁ; Yasasā aggataṁ pattā, manussesu tatheva ca.

Imasmiṁyeva kappamhi, brahmabandhu mahāyaso; Kassapo nāma gottena, uppajji vadataṁ varo.

Upaṭṭhāko mahesissa, tadā āsi narissaro; Kāsirājā kikī nāma, bārāṇasipuruttame.

Tassāsiṁ jeṭṭhikā dhītā, samaṇī iti vissutā; Dhammaṁ sutvā jinaggassa, pabbajjaṁ samarocayiṁ.

Anujāni na no tāto, agāreva tadā mayaṁ; Vīsavassasahassāni, vicarimha atanditā.

Komāribrahmacariyaṁ, rājakaññā sukhedhitā; Buddhopaṭṭhānaniratā, muditā satta dhītaro.

Samaṇī samaṇaguttā ca, bhikkhunī bhikkhudāyikā; Dhammā ceva sudhammā ca, sattamī saṅghadāyikā.

Ahaṁ uppalavaṇṇā ca, paṭācārā ca kuṇḍalā; Kisāgotamī dhammadinnā, visākhā hoti sattamī.

Kadāci so narādicco, dhammaṁ desesi abbhutaṁ; Mahānidānasuttantaṁ, sutvā taṁ pariyāpuṇiṁ.

Tehi kammehi sukatehi, cetanāpaṇidhīhi ca; Jahitvā mānusaṁ dehaṁ, tāvatiṁsamagacchahaṁ.

Pacchime ca bhave dāni, sākalāya puruttame; Rañño maddassa dhītāmhi, manāpā dayitā piyā.

Saha me jātamattamhi, khemaṁ tamhi pure ahu; Tato khemāti nāmaṁ me, guṇato upapajjatha.

Yadāhaṁ yobbanaṁ pattā, rūpalāvaññabhūsitā; Tadā adāsi maṁ tāto, bimbisārassa rājino.

Tassāhaṁ suppiyā āsiṁ, rūpake lāyane ratā; Rūpānaṁ dosavādīti, na upesiṁ mahādayaṁ.

Bimbisāro tadā rājā, mamānuggahabuddhiyā; Vaṇṇayitvā veḷuvanaṁ, gāyake gāpayī mamaṁ.

Rammaṁ veḷuvanaṁ yena, na diṭṭhaṁ sugatālayaṁ; Na tena nandanaṁ diṭṭhaṁ, iti maññāmase mayaṁ.

Yena veḷuvanaṁ diṭṭhaṁ, naranandananandanaṁ; Sudiṭṭhaṁ nandanaṁ tena, amarindasunandanaṁ.

Vihāya nandanaṁ devā, otaritvā mahītalaṁ; Rammaṁ veḷuvanaṁ disvā, na tappanti suvimhitā.

Rājapuññena nibbattaṁ, buddhapuññena bhūsitaṁ; Ko vattā tassa nissesaṁ, vanassa guṇasañcayaṁ.

Taṁ sutvā vanasamiddhaṁ, mama sotamanoharaṁ; Daṭṭhukāmā tamuyyānaṁ, rañño ārocayiṁ tadā.

Mahatā parivārena, tadā ca so mahīpati; Maṁ pesesi tamuyyānaṁ, dassanāya samussukaṁ.

‘Gaccha passa mahābhoge, vanaṁ nettarasāyanaṁ; Yaṁ sadā bhāti siriyā, sugatābhānurañjitaṁ’.

‘Yadā ca piṇḍāya muni, giribbajapuruttamaṁ; Paviṭṭhohaṁ tadāyeva, vanaṁ daṭṭhumupāgamiṁ’.

Tadā taṁ phullavipinaṁ, nānābhamarakūjitaṁ; Kokilāgītasahitaṁ, mayūragaṇanaccitaṁ.

Appasaddamanākiṇṇaṁ, nānācaṅkamabhūsitaṁ; Kuṭimaṇḍapasaṅkiṇṇaṁ, yogīvaravirājitaṁ.

Vicarantī amaññissaṁ, ‘saphalaṁ nayanaṁ mama’; Tatthāpi taruṇaṁ bhikkhuṁ, yuttaṁ disvā vicintayiṁ.

‘Īdise vipine ramme, ṭhitoyaṁ navayobbane; Vasantamiva kantena, rūpena ca samanvito.

Nisinno rukkhamūlamhi, muṇḍo saṅghāṭipāruto; Jhāyate vatayaṁ bhikkhu, hitvā visayajaṁ ratiṁ.

Nanu nāma gahaṭṭhena, kāmaṁ bhutvā yathāsukhaṁ; Pacchā jiṇṇena dhammoyaṁ, caritabbo subhaddako’.

‘Suññakan’ti viditvāna, ‘gandhagehaṁ jinālayaṁ’; Upetvā jinamaddakkhaṁ, udayantaṁva bhākaraṁ.

Ekakaṁ sukhamāsīnaṁ, bījamānaṁ varitthiyā; Disvānevaṁ vicintesiṁ, ‘nāyaṁ lūkho narāsabho.

Sā kaññā kanakābhāsā, padumānanalocanā; Bimboṭṭhī kundadasanā, manonettarasāyanā.

Hemadolābhasavanā, kalikākārasutthanī; Vedimajjhāva sussoṇī, rambhoru cārubhūsanā.

Rattaṁsakupasambyānā, nīlamaṭṭhanivāsanā; Atappaneyyarūpena, hāsabhāvasamanvitā’.

Disvā tamevaṁ cintesiṁ, ‘ahoyamabhirūpinī; Na mayānena nettena, diṭṭhapubbā kudācanaṁ’.

Tato jarābhibhūtā sā, vivaṇṇā vikatānanā; Bhinnadantā setasirā, salālā vadanāsuci.

Saṅkhittakaṇṇā setakkhī, lambāsubhapayodharā; Valivitatasabbaṅgī, sirāvitatadehinī.

Nataṅgā daṇḍadutiyā, upphāsulikatā kisā; Pavedhamānā patitā, nissasantī muhuṁ muhuṁ.

Tato me āsi saṁvego, abbhuto lomahaṁsano; ‘Dhiratthu rūpaṁ asuciṁ, ramante yattha bālisā’.

Tadā mahākāruṇiko, disvā saṁviggamānasaṁ; Udaggacitto sugato, imā gāthā abhāsatha.

‘Āturaṁ asuciṁ pūtiṁ, passa kheme samussayaṁ; Uggharantaṁ paggharantaṁ, bālānaṁ abhinanditaṁ.

Asubhāya cittaṁ bhāvehi, ekaggaṁ susamāhitaṁ; Sati kāyagatā tyatthu, nibbidā bahulā bhava.

Yathā idaṁ tathā etaṁ, yathā etaṁ tathā idaṁ; Ajjhattañca bahiddhā ca, kāye chandaṁ virājaya.

Animittañca bhāvehi, mānānusayamujjaha; Tato mānābhisamayā, upasantā carissasi.

Ye rāgarattānupatanti sotaṁ, Sayaṁ kataṁ makkaṭakova jālaṁ; Etampi chetvāna paribbajanti, Anapekkhino kāmasukhaṁ pahāya’.

Tato kallitacittaṁ maṁ, ñatvāna narasārathi; Mahānidānaṁ desesi, suttantaṁ vinayāya me.

Sutvā suttantaseṭṭhaṁ taṁ, pubbasaññamanussariṁ; Tattha ṭhitāvahaṁ santī, dhammacakkhuṁ visodhayiṁ.

Nipatitvā mahesissa, pādamūlamhi tāvade; Accayaṁ desanatthāya, idaṁ vacanamabraviṁ.

‘Namo te sabbadassāvī, namo te karuṇākara; Namo te tiṇṇasaṁsāra, namo te amataṁdada.

Diṭṭhigahanapakkhandā, kāmarāgavimohitā; Tayā sammā upāyena, vinītā vinaye ratā.

Adassanena vibhogā, tādisānaṁ mahesinaṁ; Anubhonti mahādukkhaṁ, sattā saṁsārasāgare.

Yadāhaṁ lokasaraṇaṁ, araṇaṁ araṇantaguṁ; Nāddasāmi adūraṭṭhaṁ, desayāmi tamaccayaṁ.

Mahāhitaṁ varadadaṁ, ahitoti visaṅkitā; Nopesiṁ rūpaniratā, desayāmi tamaccayaṁ’.

Tadā madhuranigghoso, mahākāruṇiko jino; Avoca tiṭṭha khemeti, siñcanto amatena maṁ.

Tadā paṇamya sirasā, katvā ca naṁ padakkhiṇaṁ; Gantvā disvā narapatiṁ, idaṁ vacanamabraviṁ.

‘Aho sammā upāyo te, cintitoyamarindama; Vanadassanakāmāya, diṭṭho nibbānato muni.

Yadi te ruccate rāja, sāsane tassa tādino; Pabbajissāmi rūpehaṁ, nibbinnā munivāṇinā’.

Añjaliṁ paggahetvāna, tadāha sa mahīpati; ‘Anujānāmi te bhadde, pabbajjā tava sijjhatu’.

Pabbajitvā tadā cāhaṁ, addhamāse upaṭṭhite; Dīpodayañca bhedañca, disvā saṁviggamānasā.

Nibbinnā sabbasaṅkhāre, paccayākārakovidā; Caturoghe atikkamma, arahattamapāpuṇiṁ.

Iddhīsu ca vasī āsiṁ, dibbāya sotadhātuyā; Cetopariyañāṇassa, vasī cāpi bhavāmahaṁ.

Pubbenivāsaṁ jānāmi, dibbacakkhu visodhitaṁ; Sabbāsavā parikkhīṇā, natthi dāni punabbhavo.

Atthadhammaniruttīsu, paṭibhāne tatheva ca; Parisuddhaṁ mama ñāṇaṁ, uppannaṁ buddhasāsane.

Kusalāhaṁ visuddhīsu, kathāvatthuvisāradā; Abhidhammanayaññū ca, vasippattāmhi sāsane.

Tato toraṇavatthusmiṁ, raññā kosalasāminā; Pucchitā nipuṇe pañhe, byākarontī yathātathaṁ.

Tadā sa rājā sugataṁ, upasaṅkamma pucchatha; Tatheva buddho byākāsi, yathā te byākatā mayā.

Jino tasmiṁ guṇe tuṭṭho, etadagge ṭhapesi maṁ; Mahāpaññānamaggāti, bhikkhunīnaṁ naruttamo.

Kilesā jhāpitā mayhaṁ, …pe… viharāmi anāsavā.

Svāgataṁ vata me āsi, …pe… kataṁ buddhassa sāsanaṁ.

Paṭisambhidā catasso, …pe… kataṁ buddhassa sāsanaṁ”.

Itthaṁ sudaṁ khemā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.